december 2016

maandag 3 april 2000

Texel veilige gemeente naar drie maten gemeten

De ontwikkeling van het aantal verkeersdoden zegt iets over de veiligheid in ons land. Maar hoe veilig is uw gemeente nu eigenlijk? In een grote gemeente zullen meer ongevallen gebeuren dan in een kleine gemeente; er zijn immers meer inwoners en er is meer verkeer. Maar voor afzonderlijke inwoners kan de kans op een ongeval in beide gemeenten best gelijk zijn.We hebben het dan over het risico: doden per afgelegde afstand. Om gemeenten goed te kunnen vergelijken zouden we het liefste de in die gemeente afgelegde afstand kennen, om zodoende het risico te kunnen bepalen. Vaak is de afgelegde afstand niet bekend, en dan wordt ook wel het inwonertal of de weglengte gebruikt. Als alleen de afgelegde afstand met auto’s bekend is, kan ook dit gegeven worden gebruikt. Hier worden alle drie deze alternatieven getoond:
  • Aantal slachtoffers per inwoner 
  • Aantal slachtoffers per weglengte 
  • Aantal slachtoffers per afgelegde afstand van (vracht-)auto’s 
In theorie geeft deze laatste indicator het beste beeld van de veiligheid in een gemeente. In een gemeente met relatief veel doorgaand verkeer, veel bezoekers verkeer en/of een groot aandeel autogebruik loopt een verkeersdeelnemer een groter risico te verongelukken dan in een slaapgemeente zonder doorgaand verkeer. Deze indicator is echter minder nauwkeurig dan de eerste twee genoemde indicatoren, omdat afgelegde afstand niet zo exact kan worden vastgesteld als het aantal inwoners of de weglengte.

Verkeersdoden naar inwoners: gemeenten op het platteland zijn onveiliger

Als we alle verkeersdoden samen nemen die in een gemeente zijn gevallen, dan bevat dit ook doden die op wegen zijn gevallen die niet in gemeentelijk beheer zijn. Een rijksweg of provinciale weg loopt immers ook altijd over het grondgebied van gemeenten. Daarom is in Afbeelding 9 alleen het aantal geregistreerde doden op het gemeentelijk wegennet genomen en is gedeeld door de lengte van dat wegennet naar gemeente. Zo wordt het aantal doden per weglengte verkregen, een slachtofferdichtheid. Daaruit komt een heel ander beeld naar voren: nu zijn het juist de grotere steden die per weglengte meer doden hebben op het gemeentelijk wegennet, terwijl de meer landelijke gemeenten veiliger scoren. Overigens is op deze manier nog niet gecorrigeerd voor verschillen in drukte op die gemeentelijke wegen. 


Afbeelding 8: Mortaliteit: geregistreerd aantal verkeersdoden per 10.000 inwoners (gemiddelde 2006-2015) naar gemeenten (indeling 2016).

De top 10 van veiligste gemeenten (doden naar inwoneraantal gemiddeld 2006-2015) is:


Ameland
0,00
Blaricum
0,00
Doesburg
0,00
Haarlemmerliede ca
0,00
Albrandswaard
0,05
Maassluis
0,06
Krimpen aan den IJssel
0,07
Huizen
0,07
Purmerend
0,08
Oud-Beijerland
0,08


De top 10 van onveiligste gemeenten (doden naar inwoneraantal gemiddeld 2006-2015) is:

De Marne
1,25
Westerveld
1,25
Bergen LB
1,27
Asten
1,28
Renswoude
1,31
Littenseradiel
1,47
Beemster
1,64
Staphorst
1,68
Alphen-Chaam
1,78
Baarle-Nassau
1,80

Stedelijke gebieden hebben minste verkeersdoden per inwoner

Sterk tot zeer sterk stedelijke gebieden hebben per inwoneraantal gemiddeld genomen het kleinste aantal geregistreerde verkeersdoden per inwoner. De niet-stedelijke gebieden hebben de meeste geregistreerde verkeersdoden per inwoner (zei Afbeelding 10).




Afbeelding 10: Mortaliteit: geregistreerd aantal verkeersdoden per 10.000 inwoners
(gemiddelde 2006-2015) naar 
stedelijkheidsgraad (IenM & CBS)

Drenthe heeft de meeste ernstige verkeersslachtoffers per inwoner, Zuid-Holland de minste

In Afbeelding 11 is de mortaliteit (het aantal doden per inwoner) afgezet voor de 12 provincies in Nederland. Daarin is te zien dat per inwoner, Drenthe en Zeeland de hoogste mortaliteit hebben en Zuid-Holland de minste. In Afbeelding 12 is ook het aantal ernstig verkeersgewonden per inwoner (de morbiditeit) te zien voor alle provincies. Drenthe blijkt ook hier de meeste slachtoffers per inwoner te hebben. Zuid-Holland en Groningen hebben de minste ernstig verkeersgewonden per inwoner.



Afbeelding 11: Mortaliteit: werkelijk aantal verkeersdoden naar inwoneraantal per provincie
(gemiddelde 2006-2015).




Afbeelding 12: Morbiditeit: werkelijk aantal ernstig verkeersgewonden naar inwoneraantal per provincie
(gemiddelde 2005-2009).

Verkeersdoden naar weglengte: stedelijke gemeenten onveiliger


Afbeelding 9: Geregistreerd aantal verkeersdoden op het gemeentelijk wegennet per km weglengte
(gemiddelde 2006-2015) per gemeenten (indeling 2016).
In de volgende 12 gemeenten is in de periode 2006-2015 geen enkele verkeersdode geregistreerd op het gemeentelijk wegennet:


Ameland
Blaricum
Doesburg
Haarlemmerliede ca
Laren
Bedum
Leeuwarderadeel
Sint Anthonis
Brielle
Giessenlanden
Strijen
Waterland


De top 9 van onveiligste gemeentelijke wegen (geregistreerde doden per 100 km weglengte gemiddeld 2006-2015) is:


Vlaardingen
0,69
Baarle-Nassau
0,71
Bloemendaal
0,76
Opmeer
0,76
's-Gravenhage
0,76
Amsterdam
0,78
Renswoude
0,84
Drechterland
0,91
Hardinxveld-Giessendam
0,95

Verkeersdoden naar afgelegde afstand kan een ander beeld geven


De afgelegde afstand wordt deels ‘gemeten’ (gemeten voertuigintensiteit x lengte wegvak) en deels berekend op grond van onder andere verkeerstellingen, inwonertallen, arbeidsplaatsen, snelheden, routes, vervoerwijze keuzen en floating car data. De berekening bevat onvermijdelijk onnauwkeurigheden. Ook wordt alleen naar de afgelegde afstand van auto´s gekeken, terwijl in werkelijkheid ook de afstand met andere vervoerwijzen (met name de fiets of lopend) belangrijk is. En het kan zijn dat op drukke wegen weinig ongevallen gebeuren en andersom; er wordt alleen naar de totalen in een gemeente gekeken. Per gemeente wordt het totaal aantal slachtoffers op het onderliggende wegennet vergeleken met de totale afgelegde afstand op het onderliggende wegennet.
Toch kan deze risicomaat een extra indicatie geven.

Hoe het risico te interpreteren?

Hieronder laten we het aantal slachtoffers per inwoner (links) naast het aantal slachtoffers per afgelegde afstand op het onderliggende wegennet (rechts) zien.
Doden per inwoner
Doden per afgelegde afstand
onderliggend wegennet















In de gemeente Texel vallen weinig slachtoffers per inwoner. Ook per afgelegde afstand is de score laag. Texel lijkt op basis van deze indicatoren een veilige gemeente. Maar als we bijvoorbeeld kijken naar het noordoosten van Flevoland en de Noordoostpolder, dan zien we dat deze regio slechter scoort per inwoner dan per afgelegde afstand. Zijn er in deze gemeente relatief veel bezoekers? Of doorgaand verkeer? Of gebruiken mensen relatief veel de auto? De score op de verschillende indicatoren geven apart en in combinatie een indicatie van het risico in een gemeente ten opzichte van andere gemeenten. Voor het vinden van oorzaken zal altijd verder onderzoek nodig zijn.


Wie is aan zet, de gemeente of de provincie?
Een verfijning van het risico per afgelegde afstand is de opsplitsing in wegbeheerder. Een groot deel van het onderliggende wegennet is in beheer bij gemeenten. Echter ook provincies en waterschappen beheren wegen in gemeenten.


Bovenstaande figuur laat zien hoe de verdeling van slachtoffers en voertuigkilometers is naar wegbeheerder. Gerelateerd aan de afgelegde afstand zijn Rijkswegen zeer veilig. Provinciale en Gemeentelijke wegen zijn veel onveiliger: Rijkswegen zijn vier keer zo veilig per gereden kilometer als gemeentelijke wegen. Op de wegen van het Waterschap vallen per gereden kilometer het meeste slachtoffers. Het gaat hierbij echter om enkele procenten van het totaal aantal slachtoffers. Bijna twee derde van de slachtoffers vallen op gemeentelijke wegen en bijna een kwart op provinciale wegen.

Hieronder worden de risico’s getoond op gemeentelijke wegen (linker figuur) en op provinciale wegen (rechter figuur). Bij veel gemeenten is voor het gemeentelijke en provinciale wegennet een vergelijkbaar risico berekend. Zo is het risico in grote delen van de Randstad laag, zowel op gemeentelijke als provinciale wegen. Maar er zijn ook duidelijke verschillen. In het noorden van het land vallen relatief veel slachtoffers op gemeentelijke wegen. In het zuiden, in gemeenten als Willemstad/Klundert, Best/ Son/Sint Oedenrode, Eijsden/Gronsveld is het berekende risico hoog op provinciale wegen.


Doden per miljard kilometer
provinciale wegen
Doden per miljard kilometer
gemeentelijke wegen



























Lees in het dashboard gezondheid meer over deze risicomaat.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen